De Sgaw Karen taal
ကညီကျိာ် · K'nyaw · ISO ksw
Wat is Sgaw Karen?
Sgaw Karen is de naam van een taal. De mensen die hem spreken noemen hem K'nyaw. Veel mensen zeggen gewoon “Karen.” Hij hoort bij een grote familie van talen uit Azië. Ongeveer 2,2 miljoen mensen spreken hem. De meesten wonen in Myanmar. Nog ongeveer 200.000 mensen spreken hem in het noorden en westen van Thailand. Kleinere groepen wonen op een paar eilanden in India. En steeds meer mensen nemen de taal mee naar andere landen.
Hoe het wordt geschreven
Sgaw Karen wordt in eigen letters geschreven. Deze letters groeiden uit de letters die gebruikt worden voor de talen Mon en Birmaans. Er zijn 25 medeklinkers, 9 klinkers, 5 toontekens, en 5 medials. Je leest het van links naar rechts. Vroeger schreven mensen zonder spaties tussen woorden. Nu zetten mensen vaak een klein spatie na elk stukje. Sommige groepen in het noorden van Thailand schrijven het ook met dezelfde letters die wij voor het Engels gebruiken. Er is ook een Karen braille, het soort letters dat je met je vingers leest.
Een toontaal
Elke Sgaw Karen klank kan op een paar tonen gezegd worden, ongeveer vijf of zes. Het hangt af van waar je bent. De toon verandert de betekenis. Daarom helpt Knyaw je woorden lezen en begrijpen, niet hardop zeggen. Je kunt toon alleen op een eerlijke manier leren met geluid en een Karen spreker. Een website kan hun plek niet innemen.
Een kort verhaal over de taal
De letters die we nu gebruiken zijn gemaakt in de jaren 1830. Een man die Jonathan Wade heette, die kwam om over zijn kerk te leren, veranderde de letters van Mon en Birmaans zodat ze bij Sgaw Karen pasten. Een man die Francis Mason heette hielp om de hele Bijbel voor het eerst in Sgaw Karen te zetten. Dat was klaar in 1853. Een kleine krant die The Morning Star heette begon in 1842. Deze leraren maakten ook de eerste boeken over hoe de taal werkt en de eerste woordenboeken. Met de tijd werd Sgaw Karen de hoofdtaal van Kayin State.
Een beetje over hoe het werkt
In Sgaw Karen kunnen de meeste korte klanken op zichzelf staan als woorden. Een Karen zin gaat vaak zo: wie het doet, dan wat hij doet, dan het ding. Dus je zou “ik eet rijst” zeggen zoals wij dat ook doen. Een woord voor een ding blijft hetzelfde of er nu één of veel zijn. Om dingen te tellen zet je er een klein helpwoord bij, zoals “drie bekers water.” Veel talen in de buurt werken ook zo.
Leer het lezen
Knyaw is een gratis thuis voor het lezen van Sgaw Karen, gemaakt door de mensen zelf: de letters, de woorden, en de betekenis. Begin met een paar woorden en groei van daaruit.
De feiten op deze pagina komen van de Wikipedia pagina “S'gaw Karen language”, die je mag gebruiken onder CC BY-SA, samen met Knyaw's eigen uitzoekwerk.